Gezondheidseffecten van planten op de werkplek

Binnenklimaat

Het is niet makkelijk om op kantoor het binnenklimaat goed te regelen. Het is al gauw te warm, te koud, te droog of te vochtig.

Bovendien kan het nooit voor iedereen optimaal zijn: wat de een te warm vindt, vindt de ander te koud.

Daarnaast komen uit printers, kopieermachines, computerschermen, vloerbedekking, verf en behang stoffen vrij die de

kwaliteit van het binnenklimaat aantasten. De mogelijke gevolgen van een slechte luchtkwaliteit zijn bekend: geïrriteerde ogen, hoofdpijn, huidklachten en uitgedroogd

slijmvlies van mond en neus. Dit is niet alleen onaangenaam, het is ook nog eens ongezond.

Droge keel? Branderige ogen? Vaak hoofdpijn?

Verbeter het werkklimaat met planten!

Winter of zomer

In de winter, wanneer de verwarming op volle toeren draait, is het vooral de luchtvochtigheid die voor problemen zorgt. De meeste mensen ervaren een relatieve luchtvochtigheid tussen 30% en 60% als behaaglijk. Veel kantoren halen in de winter zelfs de ondergrens van 30% niet. Maar ook in de zomer is het binnen geen pretje. Vanwege het gesloten klimaatsysteem kunnen de ramen niet open, zodat u niet zelf het klimaat kunt regelen. Zelfs in kantoren met de nieuwste klimaatinstallaties is meer dan een kwart van de medewerkers ontevreden met de heersende temperatuur of vochtigheid.

Wat is eraan te doen?

Toch kunt u het binnenklimaat eenvoudig verbeteren. Maak gebruik van planten! Planten dragen bij aan een gezonde werkplek en een gezond binnenklimaat. Ze verdampen niet alleen water en bevochtigen zo de lucht, ze absorberen ook warmte en filteren de lucht van stof en schadelijke stoffen. Zo verdampen sommige kamerpalmen veel water en halen de krulvarens en de gerbera’s de formaldehyde uit de lucht die afkomstig is van bouwmaterialen, papier en meubels. Andere goed luchtzuiverende planten zijn de rubberplant, klimop en dadelpalm.

Welke planten?

Niet elke plant is even geschikt. Planten met een hoog waterverbruik kunnen de luchtvochtigheid met 10 tot 15% verhogen. Enkele aanbevolen plantensoorten: Bamboepalm,

Kentiapalm, Ficus, Klimop, Krulvaren, Philodendron en Vaantjesplant.

Minder klachten, minder ziek

Het effect van planten op de werkplek is herhaaldelijk wetenschappelijk onderzocht. De conclusie is keer op keer hetzelfde: groen werkt! Op de afdeling radiologie van een Noors ziekenhuis is het effect van planten op de gezondheid van medewerkers onderzocht. Nadat er op de afdeling planten waren geplaatst en kunstmatig daglicht was aangebracht, nam de omvang van gezondheidsklachten onder de betrokkenen aantoonbaar af. Dit leidde binnen zes maanden tot een blijvende teruggang van het ziekteverzuim van 15% naar 5%.

Minder stress

De aanwezigheid van planten heeft niet alleen uitwerking op het binnenklimaat. Onderzoekers hebben ontdekt dat de aanblik van groen al binnen vijf minuten tot een aantoonbare vermindering van stress kan leiden. Onderzoek in Nederland toonde aan dat mensen die langer dan vier uur per dag met een beeldscherm werken zich prettiger voelen en productiever zijn met planten op de werkplek!

De groene aanblik

Ziekenhuispatiënten met uitzicht op groen herstellen sneller dan patiënten die dit uitzicht missen. De aanblik van groen zorgt voor een rustig en ontspannen gevoel.

Een groen binnenmilieu

Bedrijven staan steeds meer open voor het nemen van hun maatschappelijke verantwoordelijkheid op het gebied van milieu en het welzijn van hun werknemers, en streven daarom

vaak naar een ‘groen’ imago. Die uitstraling naar buiten begint al bij een gezond binnenmilieu. Planten op het werk passen prima binnen het onderdeel van het bedrijfsbeleid dat tegenwoordig ‘gezondheidsmanagement’ heet. Daar kunt u als werknemer uw werkgever ook op aanspreken.

Verbeter uw werkplek

Wie zichzelf, zijn collega's en de zaak een gezonde dienst wil bewijzen, zorgt voor groen op de werkplek. Het garandeert een betere werksfeer, maar bovenal een gezonder werkklimaat. Voor uw werkgever zijn de voordelen overigens groot: minder ziekteverzuim en betere werkprestaties. Voor het opzetten en invoeren van een programma over groen

op het werk, is in het kader van dit EU-project een stappenplan ‘Gezond groen op de werkplek’ ontwikkeld. Een handig hulpmiddel om van idee tot beleid te komen. Vraag uw werkgever hierom!

Voel je thuis op je werk: de voordelen van planten op kantoor

Mensen die zich op hun werk thuis voelen,werken met meer plezier en zijn minder vaak ziek. Ze zijn beter in staat met stressvolle situaties om te gaan. Ook ligt hun

productiviteit hoger. Zowel werknemers als werkgevers hebben baat bij een werkplek waarin rekening wordt gehouden met de veiligheid, de gezondheid en het zich thuis

voelen van de medewerkers. Bekende voorwaarden voor gezond werken op kantoor zijn een risicovrije, ergonomisch verantwoorde werkomgeving, een gezond klimaat en een verantwoorde werkhouding (goed zitten, regelmatige pauzes,beweging).Even belangrijk zijn afwisselend en betekenisvol werk, speelruimte voor vrij handelen en ontplooiingsmogelijkheden. Minder bekend is het feit dat de aanwezigheid van planten op de werkplek ons geestelijk en lichamelijk welzijn bevordert.

Groen zit in onze genen
 

De mens bewoont de aarde al tienduizenden jaren. Het overgrote deel van deze periode hebben wij jagend, vissend en voedsel verzamelend in de open lucht doorgebracht. Bij die leefwijze vervulden planten een sleutelrol: ze gaven aan waar water was te vinden en ze waren te gebruiken als bouwmateriaal, voedsel, medicijn, kleding, enzovoorts. De evolutionaire band met planten zit diep in onze genen en werkt nog steeds op allerlei manieren door. De mens kan bijvoorbeeld onderscheid maken tussen maar liefst 2000 kleurnuances als het gaat om groen, maar slechts een handjevol bij rood. Zodra de mens meer binnen ging leven, begon hij ervoor te zorgen dat hij door groen werd

omgeven. In China had men duizend jaar voor onze jaartelling al kamerplanten. De Romeinen versierden hun atrium met potplanten. Europese avonturiers brachten exotische planten mee van hun verre reizen vanwege de voedingswaarde en medicinale werking ervan, en later ook uit esthetische overwegingen. Vanaf de achttiende eeuw werden planten gekweekt en gehouden in orangeries en later in kassen. Na de Tweede Wereldoorlog is een echte kamerplantencultuur ontstaan, mede dankzij de komst van de centrale verwarming,waardoor het ook in koude periodes binnen toch behaaglijk is. Sinds de jaren zestig komen kamerplanten ook steeds meer voor in kantoren. Tegenwoordig maken ze een wezenlijk onderdeel uit van het kantoorlandschap.

De veelzijdige voordelen van planten
 

Van onze band met planten kan gebruik worden gemaakt om de gezondheid op het werk te bevorderen. Het is wetenschappelijk aangetoond dat de aanwezigheid van planten mensen evenwichtiger maakt en hen een prettig gevoel geeft. De positieve werksfeer die door planten wordt bevorderd, komt ook de prestaties ten goede. Verder verbeteren planten op verschillende manieren de kwaliteit van het binnenmilieu, en daarmee de gezondheid van de medewerkers. Een onderzoek wees uit dat in een ziekenhuis door de plaatsing van planten bij de beeldschermen het ziekteverzuim binnen zes maanden afnam van 15 naar 5 procent. Na vijf jaar bleek het ziekteverzuim te zijn gestabiliseerd rond 5,6 procent. Een ander onderzoek heeft aangetoond dat dankzij planten op kantoor klachten als vermoeidheid, hoofdpijn en irritatie van de slijmvliezen afnamen.

De effecten van planten op het binnenmilieu

Op kantoor bevinden zich nogal wat materialen waaruit stoffen vrijkomen die de luchtkwaliteit aantasten, zoals printers, kopieermachines, computerschermen en stoffering. Planten

verlagen de concentratie van koolstofdioxide en andere stoffen die in hoge concentraties schadelijk zijn (met name organische stoffen zoals formaldehyde en benzeen). Hierdoor

krijgt verontreinigde lucht minder kans en wordt de binnenlucht als frisser ervaren. Een ideaal klimaat op kantoor is niet zo makkelijk te verwezenlijken, vooral niet in de winter als

de verwarming hoog staat en de luchtvochtigheid laag is. Een lage luchtvochtigheid kan leiden tot een droge mond, een verstopte neus (wat weer tot verkoudheid kan leiden) en geïrriteerde ogen en huid. Griep en verkoudheid behoren tot de belangrijkste oorzaken van ziekteverzuim. Planten die veel water nodig hebben, kunnen de vochtigheidsgraad met maar liefst 10 tot 15 procent opvoeren. Meer dan 97 procent van het water waarmee ze begoten worden,wordt via de bladeren teruggegeven aan de lucht in de kamer. Uit onderzoek is gebleken dat het ziekteverzuim op kantoren waar dergelijke planten stonden, terugliep met 3,5 dag per werknemer. Planten kunnen ook het ‘thermisch comfort’ verhogen: ze helpen de kantoorruimte te koelen door beschaduwing en door verdamping van water.
                      
 

De effecten van planten op ons welbevinden
 

Uit talrijke onderzoeken blijkt dat het zien van planten en andere natuurlijke elementen stress vermindert. Positieve gevoelens nemen toe; angst,woede en verdriet nemen af. Zo is gebleken dat zicht op groen het herstel van ziekenhuispatiënten bevordert en dat medewerkers die achter een beeldscherm werken en die zicht hebben op groen, minder last hebben van werkstress en zich minder vaak ziek melden.

Diverse belevingsonderzoeken hebben aangetoond dat planten zorgen voor een prettige werkplek en een minder saaie en steriele werkomgeving. Een onderzoek heeft laten zien dat beplante binnenruimten samenhangen met minder gezondheidsklachten en een prettig gevoel. Uit een ander onderzoek bleek dat de helft van de respondenten een winkelcentrum vaker bezocht na de plaatsing van planten. De reden daarvoor: planten zorgen voor een betere atmosfeer, fleuren de omgeving op en verbeteren de ervaring van de luchtkwaliteit. Een Nederlands onderzoek heeft een positieve relatie aangetoond tussen het plaatsen van planten en (zelf gerapporteerde) productiviteit van werknemers. Dit geldt vooral voor mensen die langer dan vier uur per dag achter een beeldscherm zitten. Groen op het werk blijkt ook positief te werken op de creativiteit en de concentratie. Ook zijn planten behulpzaam bij het absorberen van geluid. Daarom is het plaatsen van planten op de werkplek ook vanuit economisch oogpunt een uitstekende investering (zie ook het rekenvoorbeeld).anten op de werkplek …

Planten op de werkplek...

- absorberen schadelijke stoffen; - filteren vuil- en stofdeeltjes uit de lucht;

- houden de luchtvochtigheid op peil; - zorgen voor verkoeling;

- verminderen stress; - geven een prettig gevoel;

- bevorderen de prestaties; - werken geluiddempend.

Een effectieve inzet van planten
 

Verschillende plantensoorten hebben verschillende positieve eigenschappen. Voorbeelden van goede luchtzuiverende planten zijn krulvarens, gerbera’s, de rubberplant, klimop en de dadelpalm. Onder de planten met een hoog waterverbruik, die de luchtvochtigheid kunnen verbeteren, bevinden zich varens, siergrassen, de bamboepalm, de kentiapalm, de ficus, klimop, de philodendron, spathiphyllum, de kamerlinde en de bananenplant. Planten hebben voldoende ruimte, licht,water en voedingsstoffen nodig. Er is geen vast recept

voor de keuze en samenstelling van geschikte kamerplanten. Het is raadzaam om bij het ‘groen maken’ van de werkomgeving advies in te winnen bij een deskundige. Deze kan helpen bij het maken van een optimale keuze ten behoeve van de werkplek. In ieder geval mag men ervan uitgaan dat een investering in groen, die relatief gering is, zich terugbetaalt in een positieve uitwerking op de gezondheid, de productiviteit, het ziekteverzuim en plezier in het werk!

Een investering in planten op de werkplekken van beeldschermwerkers kan binnen een jaar worden terugverdiend. In het volgende rekenvoorbeeld wordt uitgegaan van een bedrijf

met 100 beeldschermwerkers en een vermindering van het ziekteverzuim met 1 procent.