Het Stappenplan

Een basisvoorwaarde om een groenbeleid te ontwikkelen, is de aanwezigheid van een draagvlak. Dit houdt in dat de directie en sleutelfiguren inzicht hebben in gezondheidsproblemen op school, overtuigd zijn van de rol van planten, zich engageren voor dergelijk gezondheidsbeleid en een voorbeeldrol willen

Er is al een belangrijke stap achter de rug: er is een intentie om een project ‘Groen op school’ op te zetten. Ideaal is deze materie te laten aansluiten bij het algemene gezondheidsbeleid of de opleidingen rond gezondheid. Geef wie geïnteresseerd is in de materie en zich ervoor wil engageren, de kans deel uit te maken van de structuur, bijvoorbeeld een werkgroep rond groen op school. In het secundair onderwijs

kunnen bijvoorbeeld ook leerlingen deel uitmaken van deze structuur. De leden van de werkgroep moeten zich goed bewust zijn van hun rol: de ontwikkeling en implementatie van het project goed laten verlopen.

Vooraleer echt van start te gaan, moet de werkgroep kennismaken met het domein van planten in de (werk)omgeving. Geef bijvoor- beeld aan iedereen uitleg over de wetgeving die hier een rol speelt en de plichten van de werkgever. Maar ga ook concreter en geef de werkgroep informatie over de relatie tussen

planten en gezondheid. Deel ook de folder ‘Groen in bedrijf’ uit. Deze bevat een degelijke inhoudelijke basis over het onderwerp. Zonder communicatie kan een project rond gezondheid geen stand houden. Zorg dan ook voor doorstroming van de informatie naar alle betrokkenen. Ga na welke communicatiekanalen er reeds zijn voor het informeren over gezondheid en of ze geschikt zijn voor de communicatie over ‘Groen op school’. Achteraan dit stappenplan vindt u een overzicht van relevant materiaal dat u hiervoor kan gebruiken.
 

Deze derde fase bestaat uit een diagnose van de situatie in uw school en een inschatting van de kans op verbetering met planten. Maak in eerste instantie een inventaris van de ‘gezonde’ planten die er al zijn en de behoeften van de werknemers en (in het secundair onderwijs) de kinderen aan meer groen in hun omgeving. Deze inventarisatie dient dan als basis voor analyse en maatregelen. Informeer de werknemers en leerlingen over de materie en laat ze zelf bijdragen tot het groenbeleid.

De basisinformatie kan u opnemen in een infofiche die een plaats krijgt aan de valven of op intranet, wordt meegestuurd met de loonfiche,…

Peil bij de werknemers en leerlingen naar

• hun ervaringen met groen in de (werk)omgeving;

• (arbeids)omstandigheden die de gezondheid of het functioneren beïnvloeden;

• de mogelijke oorzaken hiervan;

• de maatregelen die ze voorstellen om dit in de toekomst te voorkomen (probleemoplossend denken);

• hun mening over planten als oplossing voor hun probleem. Voor deze bevraging kan u gebruikmaken van vragenlijsten, risicoanalyses, discussiebijeenkomsten,…

   Dit alles kan een antwoord geven op de volgende vragen:

• Welke werknemers/leerlingen lopen risico op klachten door luchtvervuiling op school?

• Welke werknemers/leerlingen klagen over ‘sick building symptomen’?

Na het bevragen en de gesprekken, worden de ,antwoorden verwerkt en de gegevens geanalyseerd.

Daaruit kan naar voren komen dat voornamelijk in een bepaald lokaal weinig planten staan of dat er juist veel klachten zijn na een les in dat lokaal, dat mensen met een bepaalde functie vaak hoofdpijn hebben,...

Deze gegevens dienen als uitgangspunt om de, te ondernemen acties en de verantwoordelijkheden

vast te leggen. Enkele voorbeelden:

• zorg voor minimaal één plant per lokaal. Betrek de leerlingen hierbij en laat ze planten meebrengen en onderhouden;

• besteed extra aandacht aan de plaatsen waar de meeste gezondheidsklachten, gerelateerd aan een slecht binnenklimaat, voorkomen;

• voorzie plekken met kopieerapparaten van extra groen;

• maak de inkom en de buitenkant van uw school groener;

• organiseer een excursie naar een kwekerij;

• leg er de nadruk op dat het groenbeleid een onderdeel is van het totale streven naar een beter milieu en een betere gezondheid (bv. fietsen naar school, afvalscheiding, gezonde voeding,…);

• geef eens een plant cadeau;

• organiseer een cursus plantenverzorging voor personeel en leerlingen;

• herinner op opvallende plaatsen aan het groenbeleid, bv. met affiches;

• organiseer ludieke activiteiten en voorkom dat die een moraliserend karakter krijgen;

• neem het onderwerp op in het lessenpakket. Dit alles kan gecombineerd worden met algemenere maatregelen zoals gezond schoonmaken (het gebruik van schoonmaakproducten beperken of gezondere alternatieven gebruiken), de ruimtes geregeld verfrissen en in beperkte mate gebruikmaken van luchtverfrissers.

Nu de inhoud van het project vastligt, kan de concrete uitvoering beginnen. Om gestructureerd te werken, is het aangeraden het op te delen in fasen en per deelproject een verloop en timing vast te leggen. Noteer per fase de vereiste middelen, de uitvoerders en de doelgroep. Tijdens de uitvoering kan het zinvol zijn

ervaringen van de betrokkenen te noteren. Dit kan goed van pas komen voor de evaluatie van het project.

Essentieel voor het welslagen zijn communicatie en informatie. Van bij het begin is het nodig om op een heldere manier naar voor te brengen wat de bedoeling is en welke stappen genomen worden. Ook de

nodige feedback is vereist. Wat zijn nu de resultaten? Welke maatregelen worden genomen en wanneer? Welke niet en waarom niet?

Na de invoering van het groenbeleid is het zaak de werking ervan te evalueren, bijvoorbeeld na een half jaar. Enkele mogelijke vragen voor de evaluatie:

• Zijn de activiteiten gelukt?

• Is er meer bewustwording voor gezondheid op school d.m.v. planten?

• Wat vonden de werknemers, de leidinggevenden, de leerlingen ervan?

• Wat hebben de betrokkenen geleerd?

• Hoe kan het beter?

• Heeft de invoering van het groenbeleid tot nieuwe problemen geleid?

• Zijn de afwezigheidcijfers gedaald (bij personeel en leerlingen)?

De ontwikkeling van een gezondheidsbeleid is circulair. Blijkt uit de evaluatie dat er wijzigingen nodig zijn, dan kunnen de werknemers en/of leerlingen indien nodig nog eens bevraagd worden. Het plan wordt aangepast en vervolgens wordt de verandering ingevoerd. Raadplegen moet bijna een gewoonte zijn. Bij